انواع لرزه گیر لاستیکی

لرزه‌گیرهای لاستیکی (Rubber Dampers) قطعاتی هستند که برای جذب ارتعاشات، کاهش شوک و انتقال کمتر لرزش در سیستم‌های مختلف استفاده می‌شوند. این قطعات به دلیل ویژگی‌های ارتجاعی لاستیک، قادرند انرژی ارتعاشی را جذب کرده و به گرما تبدیل کنند.

انواع مختلفی از لرزه‌گیرهای لاستیکی وجود دارد که بر اساس شکل، نوع اتصال و کاربرد دسته‌بندی می‌شوند:

بر اساس شکل و ساختار:

• لرزه‌گیرهای استوانه‌ای (Cylindrical Dampers): این نوع لرزه‌گیرها معمولاً برای جذب ارتعاشات در یک جهت خاص طراحی شده‌اند. در موتورها، پمپ‌ها و کمپرسورها کاربرد دارند.

• لرزه‌گیرهای مخروطی (Conical Dampers): این لرزه‌گیرها برای جذب ارتعاشات در چندین جهت مناسب هستند و اغلب در ماشین‌آلاتی که لرزش‌های غیرقابل پیش‌بینی دارند (مانند ماشین‌آلات ساختمانی و معدنی) استفاده می‌شوند.

• بوشینگ‌های لاستیکی (Bushing Dampers): این نوع در کاربردهایی که نیاز به حرکت یا انعطاف‌پذیری بالا در ماشین‌آلات وجود دارد، استفاده می‌شوند، مانند قطعات خودرو و هوافضا.

• لرزه‌گیرهای ساندویچی (Sandwich Mounts): این لرزه‌گیرها شامل لایه‌هایی از لاستیک و فلز هستند که برای جذب ارتعاشات در جهت‌های مختلف و تحمل بارهای بالا طراحی شده‌اند.

• پدهای لاستیکی (Rubber Pads): این پدها معمولاً به صورت ورقه‌هایی از لاستیک در زیر دستگاه‌ها قرار می‌گیرند تا ارتعاشات را جذب کنند.

• لرزه‌گیرهای مارپیچی یا دم گربه‌ای (Bellows/Bladder Dampers): این لرزه‌گیرها به شکل آکاردئونی یا دم گربه‌ای هستند و برای جذب تغییرات طولی و جانبی در خطوط لوله و سیستم‌های تهویه استفاده می‌شوند. لرزه‌گیرهای “بلادری” که در صنعت به “دست‌ساز” هم معروفند، اغلب برای ابعاد خاص و فشارهای بالا تولید می‌شوند.

بر اساس نوع اتصال:

• لرزه‌گیرهای فلنج‌دار (Flanged Dampers): این لرزه‌گیرها دارای فلنج‌های فلزی (معمولاً چدنی یا فولادی) در دو سر خود هستند که برای اتصال به خطوط لوله و سیستم‌های دیگر استفاده می‌شوند. این فلنج‌ها می‌توانند با استانداردهای مختلفی مانند PN10، PN16 یا Class #150 تولید شوند.

• لرزه‌گیرهای رزوه‌ای یا پیچ‌دار (Threaded/Stud Dampers): این لرزه‌گیرها دارای پیچ یا مهره برای اتصال به قطعات دیگر هستند و در اشکال مختلفی مانند یک سر پیچ، دو سر پیچ، یک سر مهره و یک سر پیچ، یا دو سر مهره موجودند.

• لرزه‌گیرهای مهاردار (Restrained Dampers): این نوع لرزه‌گیرها دارای مکانیزم‌های مهارکننده اضافی (مانند سیم بکسل یا میلگرد) هستند که از کشیدگی بیش از حد لرزه‌گیر در اثر فشار یا حرکت زیاد جلوگیری می‌کنند.

• لرزه‌گیرهای بدون مهار (Unrestrained Dampers): این نوع فاقد مهارکننده اضافی هستند و در کاربردهایی که میزان تغییر شکل محدود است یا نیاز به آزادی حرکت بیشتری وجود دارد، استفاده می‌شوند.

بر اساس جنس لاستیک:

لاستیک‌های مختلفی با خواص فیزیکی و شیمیایی متفاوت برای ساخت لرزه‌گیرها به کار می‌روند که برخی از رایج‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• لاستیک طبیعی (Natural Rubber – NR): دارای مقاومت کششی و پارگی بالا، اما مقاومت کم در برابر روغن و شرایط محیطی.

• EPDM (Ethylene Propylene Diene Monomer): مقاومت بالا در برابر حرارت، آب و هوا، و ازن.

• نئوپرن (Neoprene – CR): مقاومت خوب در برابر روغن، حرارت و سایش، و چسبندگی عالی به فلزات.

• بوتیل (Butyl – IIR): نفوذپذیری بسیار کم در برابر گازها و رطوبت، مقاومت عالی در برابر حرارت و سایش.

• نیتریل (Nitrile – NBR): مقاومت بالا در برابر روغن‌ها و سوخت‌ها.

• سیلیکون (Silicone – VMQ): مقاومت عالی در برابر دماهای بالا و پایین، اما مقاومت مکانیکی کمتر.

انتخاب نوع لرزه‌گیر لاستیکی به میزان بار، فرکانس ارتعاش، شرایط محیطی (دما، تماس با مواد شیمیایی و روغن) و فضای موجود بستگی دارد.